|
Prej 19-22 tetor nė Tetovė u mbajt Edicioni X i Festivalit Ndėrkombėtar tė Poezisė "Ditėt e Naimit", ku morrėn pjesė poetė nga vende tė ndryshme tė botės si: Paraguaji, Suedia, Italia, SHBA, Franca, Danimarka, Estonia, Lituania, Kolumbia, Turqia, Greqia, Hungaria, Kroacia, Martinike, Rumania, Bullgaria, Kroacia, Mali i Zi, Shqipėri, Kosovė, Maqedonia etj.
Festivali filloi me vendosjen e luleve te shtatorja e poetit kombėtar shqiptar Naim Frashėrit qė gjendet para Qendrės Kulturore tė Tetovės nga ana e Ministrit tė Kulturės, Ilirian Beqirit dhe nga drejtori i FNP ‘’Ditėt e Naimit’’, Shaip Emėrllahu. Mė pas fishekzjarret qė ndezėn qiellin dhe flakadanėt e mbajtura nė duar nga anėtarėt Shoqėrsė kulturore ‘’Shpresa’’ nga Veleshta ēelėn siparin e e Edicionit tė X tė Festivalit. Nė foajenė e Qendrės Kulturore u hap ekspozita me fotografi tė vjetra tė poetit tonė kombėtar Naim Frashėri, me titull ‘’Jam njė shkėndijė prej qielli’’. Me atė rast pjesėmarrėsve iu ėshtė ndarė nga nje katalog me fotografi dhe poezi tė Naimit (nė shqip dhe anglisht nga R. Elsie), qė Drejtoria e Festivalit e kishte pėrgatitur me rastin e 160 vjetorit tė lindjes sė Naim Frashėrit.
Edicionin e X e hapi Ministri i Kulturės sė R. sė Maqedonisė, Ilirian Beqiri, i cili nė mes tjerash tha se, emri i Naim Frashėrit ėshtė bėrė pjesė e pandashme e jona dhe e miqve qė na vijnė anekėnd botės. Ky emėr i madh tanimė ėshtė shndėrruar nė simbol ure qė na bashkon dhe na shpie drejt dashurisė dhe respektit tė ndėrsjellė midis kulturave dhe popujve tė ndryshėm. Pra, ėshtė njė fat i madh qė e kemi njė emėr tė tillė, ngaqė ai ka fuqi pėr t’i bashkuar dhe fisnikėruar jo vetėm shqiptarėt, por edhe fqinjtė tanė, si dhe tė gjithė popujt e botės, tė cilėt gjithnjė e mė shumė kanė nevojė pėr tė bashkėpunuar njėri me tjetrin. Mė pas Festivalin e pėrshėndeti drejtori festivalit, Shaip Emėrllahu, i cili tha se edhe njėherė gjetėt kohė dhe mundėsi pėr tė ardhur nė qytetin e Tetovės, pėr t’i shpalosur shpirtėrat tuaj, pėr tė na fisnikėruar me anė tė fjalės sė bukur artistike dhe pėr tė pėrcjellė porosi tė shumta anekėnd. Natyrisht, me poezi nuk mund ta ndryshojmė botėn, por me anė tė saj mund tė ndikojmė nė vullnetin e atyre qė e ndryshojnė atė.
Duke u lidhur me figurėn e madhe tė Naim Frashėrit, ne lidhemi me njėri-tjetrin, nė njėrėn anė dalim nga lėvozhga e vetvetes dhe lidhemi me kulturat e botės, por edhe anasjelltas, kulturat e ndryshme i sjellim kėtu te ne, pėr t’u bėrė mė tė pasur dhe mė krenar njėherėsh.
Gjatė kėtyre ditėve nė Tetovė, ju do tė shpėrndani frymėn tuaj poetike, fjalėn do ta bėni mė magjike, tingujt e gjuhėve do t’i bėni tė dėgjohen nga njerėzit e kėtij nėnqielli.
Kėshtu, me anė tė poezisė vazhdojmė tė ngremė ura miqėsie e bashkėpunimi, qė ekzistenca jonė tė ketė mė tepėr kuptim racional.
Nė katėr orėt letrare tė festivalit u prezentuan poetėt e ardhur nga vende tė ndryshme si: Renee Ferrer - Paraguaj, Pierfranko Bruni – Itali, Aarne Puu-Estonii, Kerry Shawn Keis / Lituani - SHBA, Lina Ekdahl - Suedi, Craig Czuri – SHBA, Nicole Cage Florentiny - Martinike, Zdravko Kissiov - Bulgari, Karsten Bjarnholt -Danimarkė, Aristotelis Frangos - Greqi, Marius Qelaru - Rumani, Nicole Kazhe Florentiny / Martinike, Yolima Zuleta - Kolumbi, Triin Soomets - Estoni, Kate Xukaro -Itali, Valeria Manta Taicutu - Rumani, Silke Liria Blumbach -Gjermani, Vesna Presnjak - Kroaci, Helen Psaralidu Greqi, Enver Ercan - Turqi, Sadik Bejko, Izet Shehu, Xhelal Tosku dhe Aleksandėr Cipa (Shqipėri), Ibrahim Berisha, Sali Bashota,
Osman Gashi dhe Xhevahire Izmaku - Kosovė, Hristo Petrevski, Vasil TocinovskI, Biba Ismail dhe Vania Shteriova, - Maqedoni, Puntorie Muca – Ziba, Avni Halimi, Ramadan Sinani, Ejup Ajdini, Salajdin Salihu, Rami Kamberi, Ekrem Ajruli - Maqedoni.
Nė ditėn e dytė tė Festivalit, nė Sallėn e madhe tė Rektoratit tė Universitetit tė Tetovės, ku ka pėrshėndetur rektori Dr. Sadi Bexheti ėshtė mbajtur nje orė letrare dhe janė pėruruar dy libra tė poetit e kritikut rumun Marius Qelaru nga Rumania. Njėri me vėshtrime pėr librat e autorėve shqiptarė tė pėrkthyer nė rumanisht dhe tjetri njė antologji me poezi tė poetėve shqiptarė tė pėrkthyer nga Luan Topēiu dhe Baki Ymeri. Pėr kėto libra foli poeti dhe studiuesi i letėsisė Sali Bashota nga Prishtina.
Prej aty sipas programit tė Festivalit nė Bibliotekėn e Universitetit tė Evropės Juglindore ėshtė mbajtur debati mbi relacionet e let ėrsisė italiane dhe asaj shqiptare (arbėreshe) , ku ėshtė pėruruar Antologjia e poezisė sė poetėve bashkėkohorė
italianė "... nga njėri breg a tjetri i kėtij deti..." tė hartuar nga Pierfranko Bruni, e tė pėrkthyer nga Kate Xukaro. (Antologjia ėshtė botuar nėn pėrkujdesin e Komitetit pėr Mbrojtjen e Pakicave Gjuhėsore nė Itali tė ngritur pranė MInistrisė sė Trashgimisė dhe Veprimtarive Kulturore". Pėr poezinė bashkėkohore italiane ka folur autori i librit dr. Pierfranko Bruni, poetja arbėreshe Kate Xukaro, prof. dr. Osman Gashi etj.
Nė kuadėr tė programit tė Festivalit janė promovuar v ėllimet me poezi tė botuar nga Shtėpia botuese ’’Ditėt e Naimit’’ dhe ’’Ars Poetica’’: vėllimi me poezi "Kam frikė ta them / I’m afraid too say" i poetit amerikan Craig Czuri, vėllimi me poezi ‚’Gishti i perėndisė’’ i poetit kroat Drago Shatmbuk, ai i poetes arbėreshe Kate Xukaro, ’’ Zėmra e dheu’’ dhe dy libra me poezi tė poetit shqiptar Sali Bashota. I pari nė gjuhėn shqipe ‚’’Natyrė e vrarė’’ dhe tjetri nė gjuhėn maqedone e botuar nga shtėpia botuese ’’Feniks’’ nga Shkupi. Pėr kėto libra folėn njė numėr i madh poetėsh tė huaj dhe shqiptarė.
Gjithėnjė, nė kuadėr tė programit poetėt kanė vizituar Arabati Baba Teqe, shtėpinė e vjetėr tė Palloshėve dhe objektin e Xhamisė sė Larme nė Tetovė.
Nė orėn e madhe letrare "Meridiane poetike" janė lexuar poezi, janė ndarė ēmimet letrare tė festivalit dhe janė shpallur Anėtarėt e Nderit. Juria e pėrbėrė nga prof dr. Sali Bashota, Kate Xukaro dhe Ahmet Selmani kanė vendosur qė ēmimi letrar ’’Naim Frashėri’’ t'i jepet poetit nga Salvadori i largėt, Manlio Argueta, i cili pėr shkaqe objektive nuk mori pjesė.
Fitues i ēmimit letrar "Menada" ėshtė shpallė poetja nga Paraguaji i Amerikės Latine, Renee Ferrer, ēmimi letrar "Oeneumi" iu dha poetit estonez qė jeton nė Poloni, Arne Puu, kurse ēmimi "Qiriu i Naimit" iu nda poetit shqiptar Sadik Bejko. Ndėrkaq, pėrveē laureatit tė sivjemė Manlio Argueta, Anėtarė Nderi i Festivalit u shpallėn edhe poetėt Pierfranko Bruni nga Italia dhe Nicole Kazhė Florentiny nga Martinike.
Edhe sivjet festivali botoi antologjinė e poetėve pjesėmarrės tė pėrgatitur nga Ahmet Selmani dhe Shaip Emėrllahu dhe tė pėrkthyer nė gjuhėn shqipe nga poetja Silke Liria Blumbach me titull "Zogj qė nuk ngordhin nga helmi’’
Si gjithmonė, hapja dhe mbyllja e Festivalit Ndėrkombėtar tė Poezisė ’’Ditėt e Naimit’’ drejtėpėrsėdrejti u transmetua nė televizionin shtetėror.
Edicioni i sivjetėm ėshtė zhvilluar nėn patronatin e Ministrisė sė Kulturės.
Skenėn impozante e ka ideuar piktori Savash Veliu, ndėrsa e ka realizuar firma "Xheladin Gjurra" nga Shipkovica.
A. A.
|
