Back to Top

Simbolistika e një ndjeshmërie të rrallë njerëzore e Ibrahim Kadriut

lajme

 
lajmi
(Përkitazi me librin e Ibrahim Kadriut N-a rãmas timp pentru sãrbãtori (S’mbet kohë për kremte), BKSHR, Bukuresht, 2005) S’mbet kohë për kremte është libri i parë i një poeti kosovar që botohet në gjuhën rumune. Pasi ta lexosh këtë libër që të josh përmes realizimit artistik të ballinës, rradhitjes së lëndës, parathënies e pasthënies, ndjen nevojën t’i rikthehesh që nga fillimi, për ta kuptuar thellësinë filozofike të poetit në formën më moderne të shprehjes. Pas Ekzilit të shpirtit të Sali Bashotës dhe Hijes së ëndrrave të Halil Haxhosajt, që e panë dritën e botimit në variantën bilingve (shqip-rumanisht), vepra e Ibrahim Kadriut del në dritë me përkrahjen e Bashkësisë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë. Prof.dr. Xhelku Maksuti Nga historia dimë se në Fushën kosovare të Mjellmave, e përgjakur në qershor të vitit 1389, turqit i gjunjëzuan armatat e krishtera të serbëve, shqiptarëve, boshnjakëve, të cilave iu bashkangjitën edhe rumunët, dhe po atje, në vitin 1448 do të munden edhe trupat e luftëtarëve të udhëhequr nga Janku Huniade, vojvoda i Transilvanisë që u bë regjent i Hungarisë, i cili u përpoq ta rikonstituojë alenacën antiturke në hapsirat danubiano-ballkanike për dëbimin e turqve nga Evropa. Zotërimi i Perandorisë Osmane në këtë pjesë të botës, me krejt qëndresën dhe trimërinë e disa prijsve si Vlad Cepeshi, Shtefani i Madh i Moldovës, Mihai Viteazul, do t’i përfitojë për më shumë shekuj edhe Trojet Rumune. Në këtë kontekst historik, poezia e dhembjes së Ibrahim Kadriut, shkrimtar shqiptar kosovar, mund ta bëjë ta kuptojë më mirë, edhe lexuesin rumun. Për dhembjet e Kosovës është shkruar shumë viteve të fundit, sidomos në ato të mbarimit të mileniumit të II-të, kur Millosheviqi i vërshoi shpirtërat e njerëzve në Kosovë, jo vetëm me frymën e armiqësimit, por edhe me atë të përgjakjes ushtarake. Ato përpëliten edhe në vargjet e Ibrahim Kadriut, në një simbolistikë prej një ndjeshmërie të rrallë njerëzore të vuajtjes, vëllimi duke qenë i titulluar N’a ramas timp pentru sarbatori / S’mbet kohë për kremte. Libri e pa këto ditë dritën e botimit në Bukuresht, edhe në gjuhën rumune, në përkthim të poetit të talentuar Baki Ymeri, me një pasthënie të shënuar nga Marius Qelaru, i cili vë re një lirizëm të thellë, në tonalitete shpeshherë të rënda, në një botë të prtekur nga paqartësitë ekzistenciale. Është vështirë të komentosh një vëllim poezishë, në të cilin çdo varg të drejtohet drejtëpërsëdrejti me pyetje të tipit si Mund t’i befasosh edhe ata që nuk kanë urrejtje ndaj ëndrrave? / Kolona të gjata varrezash, rrëfime për lirinë,/ Të mbuluara me lulet e Kosovës, por jo për stolisje. Në poezinë që mban titullin S’kam kohë, poeti shkruan: Çdo gjë e paktë para syve, çdo gjë në ikje,/ Do kohë që ishin na lanë vetëm etjen në varg/ I morën ëndërrat e s’i lënë mbështetje zemrës,/ Që plagos sapo del n’rrugë, sapo don t’vallëzojë. Në vargjet e Ibrahim Kadriut përpëliten dhembjet e një bote të tërë, e të asaj ane që përjeton edhe tani pasojat e luftërave, të gërshetimeve rasiale apo konfesionale, të atyre që e ndjejnë vuajtjen në thellësi të shpirtit, realisht, kudoqoftë në glob, padrejtësinë, shakmsijen e dinjitetit dhe idealeve, nëpërkëmbjen e të drejtave, në të gjitha pikëshikimet. Pasi ta lexosh këtë libër që të josh përmes realizimit artistik të ballinës, rradhitjes së lëndës, parathënies e pasthënies, ndjen nevojën t’i rikthehesh që nga fillimi, për ta kuptuar thellësinë filozofike të poetit në formën moderne të shprehjes. S’mbet kohë për kremte është libri i parë i një poeti kosovar që botohet në gjuhën rumune. Titujt e poezive jepen në të dy gjuhët. Pas Ekzilit të shpirtit të Sali Bashotës dhe Hijes së ëndrrave të Halil Haxhosajt, që e panë dritën e botimit në variantën bilingve (shqip-rumanisht), vepra e Ibrahim Kadriut del në dritë me përkrahjen e Bashkësisë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë, dhe atë: në vigjilje të kremtimit të jubileut të 410 vjetorit të konstituimit të komunitetit shqiptar në veri të Danubit, dhe 15 vjetorit të themelimit të Bashkësisë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë (24 maj 1990). E pajisur me biobibliografinë e autorit dhe një parathënie sugjestive që mban titullin Vlera magjike të një mrekullie historike (një sintezë e shkurtë e relacioneve historike/kulturore rumuno-shqiptare), e cila jepet edhe në versionin shqiptar, këtë vëllim të bukur e karakterizojnë ciklet Cãlãtorie obositã (Udhëtim i lodhur), Surâsul noptii (Buzëqeshja e natës), Cortina ridicatã (Kortinë e ngritur), si dhe pasthënia e eseistit të shquar moldovar, Marius Qelaru: Feþele albe ale vieþii negre (Faqet e bardha të jetës së zezë). Lexuesit rumun i buzëqesh fati që të shijojë përgjatë këtij e viteve që vijnë, edhe vargjet e Ali Podrimjes, Sabri Hamitit, Ibrahim Berishës, Basri Çapriqit, si dhe të poetëve të tjerë, të përfshirë në vëllime mono/apo/ bilingve, apo në kuadrin e miniantologjive me vlera antologjike, me nga pesë autorë. (Përktheu nga rumanishtja: Baki Ymeri) Tejmatanë dhembjeve të ditës, përtej bregut të pronarit të ankthit (nata apo lufta që e pat përgjakur dheun mbi të cilin rrjedhin lotët e drurëve para se të vijë vjeshta), Ibrahim Kadriu, poet i shquar shqiptar/ shkrimtar kosovar, e përjeton dhe ripërjeton mrekullinë e poezisë, ndoshta si një ilaç për shërimin e shpirtit, ndoshta duke dashur t’i mjekojë përmes shpirtit plagët e kombit të vet. Në një botë në të cilën janë shkrirë kujtimet mbi tezgë dhe shiten e blihen dashuritë e pluhurosura, në kohën kur metaforat e ndryshkura i shkarravisin zemrat, duke i trembur vjershat dhe përrallat, Ibrahim Kadriu shkruan me trishtim në një botë varresh me peceta biografish – por edhe me një çiltërsi të fshehtë. Me një lirizëm të thellë, në tonalitete shpeshherë të rënda, në një botë të prekur nga paqartësitë ekzistenciale, na e merr mendja se poezia e Ibrahim Kadriut do ta gjejë rrugën drejt zemrës së lexuesit, edhe në Rumani. Marius Chelaru Për një poet të politizuar (Adam Puslojiç): Kosova vdes. Fati i botës varet nga Kosova, thekson Dan Pavel, një nga analistët më të mirë politikë të Rumanisë. Për Azem Shkrelin dhe Ali Podrimen, Kosova është gjaku ynë që nuk falet. Ç’kanë bërë shqiptarët e Kosovës për kulturën rumune? Në përkthim të akad. Rexhep Ismajlit, Rilindja e Prishtinës ka botuar më 1979, veprën Antologjia e poezisë rumune, shek. XX (2000 ekzemplarë). Në përkthim të autorit të këtij shkrimi, më 1986 Rilindja ka botuar një vëllim antologjik të Nikita Stëneskut (Ekspozitë e të palindurve), 2000 ekzemplarë. Katër vjet më vonë, në shqipërim të të njëjtit autor (B.Y.), ka dalë në Prishtinë vëllimi antologjik i Marin Soreskut Eja të ta them një fjalë (3000 ekzemplarë). Brenda dhjetë vjetësh pra, shqiptarët kanë botuar në Kosovë 7 mijë ekzemplarë librash me subjekte letrare rumune. Në Rumani, brenda një viti, me përkrahjen e autorëve janë botuar disa qindra ekzemplarë të veprave poetike të Sali Bashotës (Ekzili i shpirtit) dhe Halil Haxhosajt (Hija e ëndrrave). Falë eseistëve rumunë, ajo që vlen të theksohet në parathënie, është fakti se vëllimi Ekzili i shpirtit, brenda një periudhe tejet të shkurtër, është nderuar me 15 recensione të një niveli të lartë. (Baki Ymeri: Fragment nga parathënia e librit të Ibrahim Kadriut: S’mbet kohë përkremte).

Ismail Kadare nderohet me çmimin letrar “Man Booker International”

lajme

 
lajmi
03-06-2005 Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare ka fituar çmimin “Man Booker International”, nje çmim i ri qe u jepet autoreve që kanë dhene kontribut të shquar në letersinë botërore. Çmimi për zotin Kadare u bë i njohur dje. Kryetari i jurisë, John Carey e quajti zotin Kadare “një shkrimtar universal”, i cili ka mundur të përfshijë mbarë kulturen në vepren e tij. Në një deklaratë të tijen, zoti Kadare i është referuar Ballkanit si një pjesë e Evropës, që njihet kryesisht si burim lajmesh të keqia. Ai tha se shpreson që bota do ta njohë tani rajonin si nje vend me arritje në art, letersi dhe civilizim. Çmimi, me nje vlerë prej 109 mijë dollarësh, është në kuadrin, e çmimit ‘Man Booker’, qe u jepet autoreve britanikë, irlandeze, apo nga vende të Comonwelthit.

Në Festivalin "Gerard Manly Hopkins" në Irlandë merrë pjesë poeti Shaip Emërllahu

lajme

 
lajmi
Në Festivalin e njohur të poezisë, filozofisë dhe artit pamor "Gerard Manly Hopkins" në Monasterevin, Irlandë, që mbahet prej 23-29 korrik 2005 është ftuar të marrë pjesë poeti Shaip Emërllahu. Ky është festivali më i mirë letrar irlandez ku për çdo vit ftohen emra të njohur të letërsisë, artit dhe filozofisë, ndërsa në kuadër të shkollës verore që organizohet në të njëjtën kohë marrin pjesë student letërsie nga vende të ndryshme të botës. Karakteristikë e edicionit të sivjetëm, i cili është i 18 me rradhë, është se aty janë ftuar të marrin pjesë një numër i madh drejtorësh i festvaleve të ndryshme ndërkombëtare Poeti Shaip Emërllahu, sipas programit do të ketë nderin të përshëndesë festivalin dhe do të lexojë gjashtë poezi të përkthyera në anglisht. Në ftesën që i është dërguar Emërllahut nga drejtori artistik i këtij festivali, Desmond Egan, i cili vitin e shkuar ishte në Tetove, thuhet se është kenaqësi t'iu kemi në mesin tonë nga se ne duhet të mësojmë nga suksesi i festivalit tuaj dhe nga vetë Ju. Atje janë paraparë një sërë aktivetetsh letare, kulturore, debate, ekspozita, ekskurzione etj.

Në Gjykatë Themelore në Tetovë merret në pyetje drejtori i Festivalit, Shaip Emërllahu

lajme

 
lajmi
Këto ditë në Gjykatën Themelore ne Tetovë u muar në pyetje në cilësinë e të paditurit për kundërvajtjë drejtori i Manifestimit Letrar Ndërkombëtar "Ditët e Naimit", Shaip Emërllahu. Ai, siç thuhet në fletëpadi është paditur nga organet rendit për shkak se, më 20 tetor 2004, si organizator ka prishur rendin dhe qetësinë me krisma fishekzjarresh në hapjen e Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë "Ditët e Naimit 2004" para Shtëpisë së Kulturës në Tetovë me çka ka shkelur ligjin për tubime publike. Drejtori Shaip Emërllahu pohon se ne hapje të Festivalit ka pasur krisje fishekzjarresh dhe ndezje flakadanësh. Këto fishekzjarre së bashku me flakadanët që kanë qenë ndëzur para fillimit të festivalit janë pjesë e programit që tradicionalisht thuajse çdo vit janë parë në këtë aktivitet poetik ndërkombëtar. Cdo kund festat njohin krisma dhe ndriçime të kësaj natyre. Na habit fakti se pse vetëm këto krisma e ndriçime të "Ditëve të Naimit" prishkan rendin dhe qetësinë nga organet e renditn e nuk e prishkan rendin dhe qetësinë me dhjetra të tilla në aktivitete tjera kulturore që ndodhin gjetiu, si fjala bie në Mbrëmjet Poetike Strugane ku në qiell dërgohen me qindra të tillë apo nëpër aktivitete kulturore tjera. Krisma jovetëm të kësaj natyre sheh thuajse nëpër tubime të ndryshme poltike gjatë zgjedhjeve... Evidentimi i një shkelje të tille do të kishte seriozitetin e respektimit të ligjit kur organet e rendit do të kujdesen më shumë për krismat e armëve të ndryshme që thuajse për çdo ditë prishin vërtet rendin dhe qetësinë- përfundon Shaip Emërllahu Në ditët e ardhshme pritet që Gjykata Themelore në Tetovë të sjellë vendim për këtë rast U. Salihu

Interviste e kryetarit te LSH te Kosoves, Adem Demaçi

lajme

 
lajmi
1. Cila do të jetë LSHK, në aspektin e ndryshimeve pozitive, gjatë mandatit Tuaj? A.D. – Ne që kemi pranuar besimin e zgjedhësve tanë, kemi filluar punën me entuziazëm. Mirëpo, meqë shumë faktorë janë jashtë fushëveprimit tonë dhe meqë shumë elementë që na duhen që Lidhjen e Shkrimtarëve të Kosovës ta bëjmë një organizatë ashtu si i duhet Kosovës së ditëve tona, atëherë, tashpërtash, nuk mund të dalim me premtime të mëdha, por mundi ynë i pakursyer nuk do të mungojë. 2.Gjatë Kuvendit zgjedhor janë parë aspekte klanore në mesin e anëtarëve të kësaj Lidhjeje. Si do t’i relativizoni ndikimet e tilla? A.D. – Për t’i drejtuar të tjerët duhet të jeshë vetë i drejtë. Për t’i pastruar të tjerët duhet të jesh vetë i pastër. Për t’i çthurur klanet, grupet mafioze dhe grupet kriminale duhet vetë të jeshë mbi e jashtë atyre grupeve. 3.Në të njëjtin Kuvend në të cilin është zgjedhur Kryesia e re, ka pasur zëra individualë që kanë kërkuar bilanc financiar nga Kryesia e mëparshme. A do të kërkoni bilanc të tillë ju? A.D.- Ne nuk do të kërkojmë bilanc, por, herëpashere, do të japim raporte për aktivitetet tona e edhe pasqyrën e gjendjes sonë fianciare. Tash, sot, mud të njoftoj opinionin se në konton e LIDHJES SË SHKRIMTRËVE TË KOSOVËS, No. 1210271200112970, ,pranë BANKËS SË RE TË KOSOVËS ka githsejt 25 edhe me germa, njëzetë e pesë euro! 4. A mund të pritet nga Ju dhe nga Kryesia e re një përpjekje më e madhe në drejtim të thyerjes së monopolit të së ashtuquajturës elitë e shkrimtarëve e cila, si thuhet, sillet në rreth të ngushtë pa ua dhënë mundësinë e afirmimit penave të reja? A.D. – Elita jonë e vërtetë, megjithëse e vogël, por ne krenohemi me të. Ajo nuk korruptohet dhe nuk ju takon as klaneve, as grupeve mafioze, as grupeve kriminale. Pseudo-elita e pseudo-intelektualë, ka pasur, ka dhe do të ketë në të gjitha kohërat e sidomos në kohën kur, pothuajse çdo gjë është komercializuar. Ata dhe monopolet e tyre, mund të çthuren vetëm me vepra të mirëfillta. 5. A do të ketë kritere të reja në pranimin e anëtarëve të rinjë? A.D. – Do të ketë kritetre të reja dhe të rrepta, por të drejta. 6. Cilat janë problemet më themelore me të cilat ballafaqohet kjo Lidhje e shkrimtarëve? A.D. – Probleme ka shumëdhe këto do t’i zgjidhim e do t’i tejkalojmë njënganjë. Ne jemi LIDHJA E SHKRIMTARËVE e nuk jemi “lidhja e vajtoreve”, prandaj edhe nuk do të vajtojmë për problemet, por do të krijojmë vepra të mirëfillta, ashtu si u ka hije shkrimtarëve të vërtetë.

Prej 20-23 tetor do të mbahet Edicioni i IX i FNP "Ditët e Naimit"

lajme

 
lajmi
Edicioni i IX i Festivalit Nderkombëtar të Poezisë "Ditët e Naimit" do të mbahet prej 20-23 tetor 2005 në qytetin e Tetovës. Në te janë ftuar të marrin pjesë mbi 70 poetë të huaj dhe 30 poetë shqiptarë. Ky festival tradicional poetik shqiptar është i vetmi me karakter ndërkombëtar. Në te deri më tash kanë marrë pjesë thuajse të gjithë potët shqiptarë, pastaj mbi 100 poetë të huaj përfshirë edhe ata maqedon, turq, vlleh dhe rom që krijonë këtu. Siç na tha drejtori i festivalit Shaip Emërllahu, edicioni i sivjetshëm, i cili përkon me 105 vjetorin e vdekjes së poetit tone kombëtar Naim Frashëri, emrin e të cilit e mban festivali, në programin e saj janë paraparë të mbahen një sërë aktivitetesh letrare, kulturore, artistike, muzikore, të artit pamor, debate letrare, vizita monumenteve kulturore - historike etj. Drejtoria e Festivalit si gjithmonë ndan katër çmime letrare, si çmimin kryesor "Naim Frashëri", pastaj çmimet "Menada", "Oeneumi" dhe "Qiriu i Naimit". Laureat të deritashëm të çmimeve letrare të festivalit dhe anëtarë Nderi të Festivalit janë Ismail Kadare, Desmond Egan nga Irlanda, Fatos Arapi, Moon Chung Hee nga Koreja e Jugut, Erik Stinus nga Danimarka, Drazhen Katunariq (Kroaci), Ali Podrimja, Murat Isaku etj. Ministria e Kulturës është mbështetese financiare me një shumë simbolike që kap shifrën e afro 2 përqind të Festivalit tjetër ndërkombëtar "Mbrëmjet poetike të Strugës". Dashamirët e festivalit të poezise dhe të vetë Naim Frashërit mund të lexojnë më shumë në web faqen www.ditetenaimit.org.mk

Në revistën rumune për kulturë "Cronica" botohet një shkrim për librin e Shaip Emërllahut

lajme

 
lajmi
Andej nga vjen Arbëria Marius QELARU (eseist rumun) Poeti, eseisti dhe gazetari Shaip Emërllahu u lind më 13 prill 1962 në Trebosh të Tetovës, Republika e Maqedonisë. Ka kryer Fakultetin e Filologjisë në kuadrin e Universitetit të Prishtinës në Kosovë, është i konsideruar si një poet i rëndësishëm në vendin e tij, ish-redaktor i Departamentit të Kulturës në gazetën Flaka të Shkupit, president i Festivalit Internacional të Poezisë Ditët e Naimit* që mbahet për çdo vjet në Tetovë. Ka botuar vëllimet: Pagëzimi i viteve, Editura Naim Frashëri, Tiranë, 1994, Projekt i thyer, Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë të Maqedonisë, Shkup, 1997, Vdekje e paktë, Editura Flaka, Shkup, 2001. Libri i tij më i ri mban titullin Putina moarte/ Vdekje e paktë (vëllim bilingv: rumanisht-shqip, edicion i përkujdesur nga Dumitru M. Joni, Editura e Akademisë Internacionale Orient-Oksident), është i përkthyer në gjuhën rumune nga Luan Topçiu. Libri e pa dritën e botimit në Bukuresht përgjatë vitit 2002, dhe strukturohet në disa cikle: Putina moarte/Vdekje e paktë, Generatia mea/Brezi im, Merele din Tetova/Mollat e Tetovës, Trezirea amintirii/Zgjimi i kujtimit, Masa dragostei/Sofra e dashurisë. Vëllimi relievon një poet fuqimisht i prekur nga konfliktet e realitetit që e përjeton, në një botë në të cilën, për bashkëkombasit e tij, „jetëorgjie kishte çelur” dhe „hija e kishte përmbysur jetën” (Noapte murdara/ Natë e pistë) dhe jeta e bukur „si në gjirin e Zotit” në Tetovë qe flakur porsi „lulet e plumbave” që „lulëzonin në qiell” (Luleplumbash çelte qielli). Përndryshe gjithçka duket se ndërlidhet në vargjet e Shaip Emërllahut me vendet ku e përjeton jetën, elemente të toponimisë/onomastikës (shpeshherë në lidhje me evenimentet e përgjakshme) duke qenë prezente në mënyrë frekuente (Jasharajt e vrarë, Kosova, Maja e Azem Galicës, Tetova, Arbëria, Rruga e Drenicës, Vardari etj.). Mund të themi pa drojë se kemi bërë ndonjë gabim të pamatur, se Shaip Emërllahu intencionon të përfaqësojë, në këtë vëllim, një gjeneratë për të cilën, në një hershmëri të madhe, për shkak të padrejtësive që shkaktuan një konflikt të armatosur, „floku/ ka filluar të zbardhet”, dhe për të cilën një nga pyetjet me përgjigje të bezdisshme është „deri ku bien hijet/.../deri atje janë varret tona” (Vetëflijim). Është një botë në të cilën rezultati nuk mund të jetë veçse absurd, ngase atëherë „kur vrasësi vajton/ në kryet e viktimës/ ti i falënderon/ ç’konkluzion idiot/ troket në portë” (Udhë pa krye). As në pjesën e fundit të vëllimit, Sofra e Dashurisë (Masa Dragostei), ngjyrat e qiellit nuk janë të qarta. Edhepse Sofra e Dashurisë është „parajsë para hunde/ parajsë prapa diellit”, hithërat e urrejtjes përplasen thuajs kahmos dhe duket „terri i njerëzve në fytyrë” (Sofra e Dashurisë) në një botë në të cilën gjithçka transformohet, madje edhe „gjeli i mëngjezeve të zbrazëta” duke u bërë i padobishëm ngase, a s’është ashtu, „dolën orët me zile” (Kohë tjetër). Vëllimi i Shaip Emërllahut inkuadrohet ndër ata, po qe se duam t’ua diskutojmë cilësinë, duhet të kemi parasysh edhe faktin se kemi të bëjmë me një poezi, nëse jo e angazhuar, e ndërlidhur pashkëputshmërisht me evenimente / ngjarje, vende, fakte që shënojnë jo vetëm jetën personale të poetit, por edhe atë të komunitetit shqiptar ku jeton. Po shtojmë me këtë rast faktin se idoli i tij, Naim Frashëri, ishte lideri i lëvizjes së njohur në histori si Rilindja Kombëtare Shqiptare (Renasterea Nationala Albaneza), poet i famshëm që ka botuar në Stamboll dhe Bukuresht, veprën e mirëfilltë që do të përbëjë për shqiptarët një kryevepër: Historia e Skënderbeut”. Botuar në revistën autoritative Cronica (Kronika), Jash, Rumani (Nr. 8/2005). (Përktheu nga rumanishtja:Baki Ymeri)

Poeti Shaip Emerllahu botohet ne revisten prestigjioze "Evropski Glasnik

lajme

 
lajmi
Revista prestigjioze letrare "Evropski Glasnik" ne numrin e tij te nente botoi gjashte poezi te poetit Shaip Emerllahu. Poezite i ka perkthyer perkthyesja kroate Vanda Mikshiq. Ne kete reviste letrare voluminoze qe ka 1094 faqe jane botuar krijime letrare ne proze dhe ne poezi te afro 200 autoreve te njohur boteror, shkrime mbi letersine, mbi psikoanalitiken, udhepershkrime, mbi globalizmin, pikturen, muziken etj. te autoreve si, Oktavio Paz, Carlos Fuentes, Sharl Bodlere, Alberto Rui Sanchez, Juan Rulfo, Jun'ichiro Tanizaki, Augusto Monterroso, Mario Vargas Llosa, Samuel Huntington, Darko Glavan, Elsa Krouz e shume te tjere. Revista del njehere ne vit dhe promovimi i saj behet ne Zagreb ne cdo fillim viti, ku marrin pjese autore te perfshire ne te, presonalitete te larta te artit, kultures dhe politikes. Poeti Shaip Emerllahu nuk eshte tanime i panjohur per lexuesin kroat. Atij vitin e shkuar PEN-i kroat dhe Shoqata e Shkrimtareve te Kroacise i nxorri botimin special poetik "Poezi" ne gjuhen shqipe dhe ne gjuhen kroate. Vet poeti Shaip Emerllahu mori pjese ne Festivalin Literutarure Live 2004 qe u mbajt ne muajin nentor ne Zagreb, ku ai pati nje prezentim te krijimtarise se tij para publikut kroat dhe dha nje interviste te gjate per gazeten e njohur kroate "Vecernji list". Nderkaq, po keto dite, poezite e Shaip Emerllahut u botuan edhe ne revisten arabe "Dielli" qe del ne Madrid dhe shperndahet ne gjithe vendet arabfolese. Aty jane perfshire 4 poezi, nje biografi dhe nje fotografi e tij. Poezite nga spanishtja ne arabisht i perktheu poeti dhe perkthyesi arab Abdulhadi Sadoun. Shaip Emerllahut i jane perkthyer tri libra dhe cikle te ndryshme poetike ne dhjete gjuhe te botes. Merita Bajraktari

Shekulli XX në 20 romane

lajme

 
lajmi
Katër shkrimtarë shqiptarë dhe katër romane janë përfshirë në 20 emra të letërsisë botërore. Mund të duket e ekzagjeruar, por nuk është. Letërsia e servirur me këtë lloj grafikash e hit paradash ka edhe një të vërtetë politike, politikën e botimit. Eshtë fare e natyrshme dhe e shumëpritur që një e përditshme si Gazeta “Koha Ditore” e Prishtinës, në bashkëpunim me shtëpinë botuese spanjolle “Mediasat Group S.A”, t’i sjellë lexuesit një herë në javë, gjatë 20 javëve, jo vetëm informacionin e përditshëm, por edhe atë informacion konsekuent të letërsisë dhe librit klasik të bibliotekës. Të dyja këto subjekte kanë bërë të mundur të zbatojnë në Kosovë një projekt ambicioz i quajtur “Shekulli i XX në 20 romane”, që një ditë do donim ta preknim edhe ne këtu në Shqipëri. Në këtë kolanë me shkrimtarë nga më të shquarit e shekullit XX, përfshihen katër shkrimtarët shqiptarë Vath Koreshi, Fatos Kongoli, Zija Çela, Ismail Kadare. Libri i parë i kësaj kolane, me të cilën ajo nisi rrugën në 2 shkurt të këtij viti, ishte romani “Emri i trëndafilit” i Umberto Ekos, ndërsa më 9 shkurt doli në qarkullim libri “Ulku dhe Uilli” i shkrimtarit shqiptar Vath Koreshi. Kolana “Shekulli i XX në 20 romane” do të publikojë çdo të mërkurë për 20 javë rresht nga një roman të ri. Ky koleksion i cilësisë së lartë, ndryshe nga të gjithë ata të përpunuar deri tani, përbëhet nga veprat e 20 autorëve të shekullit XX : Umberto Eko, Emri i trëndafilit”; Mihail Bulgakov, “Mjeshtri dhe margarita”; Vath Koreshi, “Ulku dhe Uilli” ; Çarls Bukovski, «Zonja vdekje» ; Zhan Pol Sartër, “Muri”; Franc Kafka, “Procesi”; Henri Miler, “Ditë të qeta në Klishi”; Marsel Prust, “Kur dashuronte Suani” ; Fatos Kongoli, “I humburi”; Herman Hese, “Siddart’ha”; Vladimir Nabokov, “Lolita”; Margëritë Jursënar, “Kujtimet e Adrianit”; Ulliam Folkner, “Këlthitja dhe mllefi”; Margëritë Dyras, “Dashnori” ; Zija Cela, “Gjaku i dallëndyshes” Alberto Moravia, “Gruaja Leopard”; Ismail Kadare, “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” Xhon Stainbek, “Vitet e zëmërimit”; Albert Kamy, “I huaji” dhe Jukio Mishima me “Tempulli i pavionit të artë”. Në fletëpalosjen e entit botues, ku prezantohen 20 veprat e sipërcituara, për romanin “Ulku dhe Uilli” bëhet ky shënim: “Në periudhën e pashpresë të tranzicionit, Vath Koreshi i solli letërsisë shqiptare një roman mbi luftën mes mëkatit dhe mirësisë, mbështetur në jetën shqiptare. Romani “Ulku dhe Uilli” është krahasuar me vepra të mëdha të Ismail Kadaresë si “Ura me tri harqe”, “Prilli i thyer”, “Dosja H”. Ndonëse në pak më shumë se 100 faqe, autori përmbledh me mjeshtëri dhe gjetje gjuhësore konfliktin e fshehtë mes moralit fetar dhe mëkatit njerëzor, gjurmon mbi dëshirën e njeriut për të kërkuar diçka, përshkruan dramën dhe ndjenjën e njeriut të braktisur, të harruar, numëron sfidat e jetës, ndriçon fatalitetin në jetën e njeriut dhe paralajmëron ringjalljen shpirtërore. Koreshi është një njohës brilant i gjuhës shqipe, një përparësi e madhe në krahasim me shumë autorë shqiptarë. Lehtësia e durueshme, me të cilën ai si një magjistar kalon nga dialekti në dialekt dhe shkrirja e tyre e natyrshme është dëshmi për madhështinë e shprehjes dhe ndeshjen e dy botëve të ndryshme: Ulku – egërsia përballë Uillit – dritës, amëshimit”. Me botimin e autorëve shqiptarë në Kosovë një tjetër lidhje e fortë krijohet mes botëve shqiptare gjysmë të ndara, gjuhës, kulturës dhe letërsisë. Romani i Vath Koreshit, edhe pse në Shqipëri është botuar disa vjet më parë, ka pasur jehonën e premierës në Prishtinë. “Me romanin “Ulku dhe Uilli” do të jemi më pranë rrënjëve tona, më pranë mësimit të së vërtetës së shpirtit tonë, traditës, kundërthënieve etj. Koreshi na ka dhënë në dorë një çelës të çmueshëm të hulumtojmë në historinë tonë, në pjesën e panjohur dhe të errët, në atë mënyrë që nuk e kemi njohur më parë. Një derë për në mesjetën shqiptare, një dritare në shpirtin që po dvarej. Krisjet e para në rendin e kulturës fetare, ndërskamcat, lajthitjet, shpirtërat e epur dhe ata idealë, amullia dhe frika që u rri mbi kokë njerëzve është trungu i romanit “Ulku dhe Uilli”, shkruan Adem Abazi në shënimin e tij kritik “Një derë për në mesjetën shqiptare”. Vath Koreshi u lind në vitin 1936 në Lushnje. Studioi gjuhë dhe letërsi shqipe në Universitetin e Tiranës. Eshtë autor i disa romaneve, novelave e vëllimeve me tregime si “Dy të shtunat e Suzanës”, “Mali mbi kënetë”, “Requiem për një grua”, “Haxhiu i Frakullës”, “Dasma e Sakos”, “Konomea”. Ai është skenarist i së paku 20 filmave si “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, “Liri a vdekje”, “Balada e Kurbinit”. E. Demo 26/02/2005 KATEGORIA: Kulture